ააფი
ბიზნესმენი
გამოწერა
კონსალტინგი
წიგნები
კონტაქტი
კითხვა–პასუხი
აუდიტორული საქმიანობა
აღრიცხვა და გადასახადები
იურიდიული კონსულტაცია
საბანკო სისტემა
სადაზღვევო საქმიანობა
სტუმარი
ლოგიკური ამოცანა
სხვადასხვა
შრომის ბირჟა
ნორმატიული დოკუმენტები
შეკითხვა რედაქციას
კითხვა–პასუხი
კითხვა-პასუხი - №11(ნოემბერი), 2006
ამ რუბრიკით ჟურნალში ქვეყნდება პასუხები ჩვენი მკითხველების იმ შეკითხვებზე, რომლებიც ბუღალტრულ აღრიცხვას, საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობასა და სამოქალაქო სამართალს შეეხება. დასმულ შეკითხვებზე პასუხს გასცემენ შპს “ააფ-მენეჯმენტი”-ს მენეჯერები, შპს აუდიტური კომპანია “ააფ კონსალტინგი”-ს აუდიტორები, საქართველოს სხვა წამყვანი საკონსულტაციო ფირმების სპეციალისტები.

შეკითხვები მიიღება წერილობითი სახით, ელექტრონული ფოსტით ან ფაქსით. ჟურნალის ხელმომწერებს შეუძლიათ შეკითხვით მოგვმართონ ტელეფონის მეშვეობითაც. ანონიმური შეკითხვები მიღებული არ იქნება! თუმცა შეკითხვის ავტორთა ვინაობა ჟურნალში არ გამოქვეყნდება.

შეკითხვები მიიღება ელექტრონული ფოსტით: aaf@geo.net.ge ან ტელ/ფაქსით: 33-73-71. ხელმომწერთა შეკითხვებისათვის ტელ.: 33-73-41.

კითხვა: ინდმეწარმემ, რომელსაც გაქირავებული აქვს არასაცხოვრებელი ფართი და იღებს იჯარის გადასახადს, როდის, რომელი და რა დეკლარაციები უნდა წარადგინოს საგადასახადოში? ქირის აღების დროს (ხელზე) სავალდებულოა თუ არა სალარო აპარატი და თუ არ არის სავალდებულო, რა სახის საბუთია საკმარისი ამ შემთხვევაში? გთხოვთ, მიუთითეთ კოდექსის მუხლები.

პასუხი: საზოგადოდ, თუ ფიზიკური პირი დარეგისტრირებულია ინდმეწარმედ, მან არაუგვიანეს საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 31 მარტისა საგადასახადო ორგანოს უნდა წარუდგინოს წლიური საგადასახადო დეკლარაციები: საშემოსავლო გადასახადის - ასსკ 217-ე მუხლის 1-"ა" პუნქტის თანახმად; სოციალური გადასახადის - 266 მუხლის "გ" პუნქტისა და 269-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად; ქონების გადასახადის - 272-ე მუხლის მე-5 ნაწილისა და 275-ე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად. წლიური საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა, თუნდაც ისინი ცარიელი იყოს, სავალდებულოა ასსკ 95-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად.

მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, ინდმეწარმე დაიბეგრება საშემოსავლო გადასახადით, მაგრამ არ დაიბეგრება სოციალური გადასახადით არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემით მიღებული შემოსავლებიდან, რადგან საგადასახადო კოდექსში 2005 წლის 9 დეკემბრის კანონით შეტანილი ცვლილებების შემდეგ, ასსკ მე-13 მუხლის 6-"გ" პუნქტის მიხედვით, "ქონების იჯარით გადაცემა, გარდა ამ მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, აგრეთვე ფიზიკური პირის მიერ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გაქირავება ან იჯარით გადაცემა" მიეკუთვნება არასამეწარმეო ეკონომიკურ საქმიანობას და ამიტომ ასსკ 267-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სოციალური გადასახადით დასაბეგრ ობიექტს არ წარმოადგენს.
იჯარით გაცემული არასაცხოვრებელი ფართის მესაკუთრე ფიზიკური პირი ქონების გადასახადს ამ ქონებაზე იხდის ასსკ 272-ე მუხლის მე-4 ნაწილის "ბ" პუნქტისა და 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად.

რაც შეეხება სალარო აპარატის გამოყენებას, ასსკ 97(1) მუხლის 1-ლ ნაწილში აღნიშნულია, რომ "ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ საქონლის/მომსახურების მიწოდების დროს მომხმარებლებთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას შესაბამისი მონაცემები აღირიცხება მხოლოდ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენებით", გარდა იმ შემთხვევისა (მე-6 ნაწილი), თუ პირი დღგ-ის გადამხდელია და მან საქონლის/მომსახურების მიწოდების დროს გამოწერა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილში ჩამოთვლილი შემთხვევები (მათ შორის, "დ" პუნქტში მითითებული შემთხვევა), როდესაც პირები თავისუფლდებიან საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების ვალდებულებისაგან, მოცემულ სიტუაციას არ შეესაბამებიან, ვინაიდან თქვენ უკვე ხართ დარეგისტრირებული ინდმეწარმედ.

კითხვა: რა შემთხევაში გამოიქვითება გასული წლების ზარალი?

პასუხი: ზარალი საგადასახადო თვალსაზრისით - ეს არის ის, რაც საწარმოს მიერ დეკლარირებულია საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი მოგების გადასახადის წლიური დეკლარაციების მიხედვით. ამიტომ საწარმოს შეუძლია გამოქვითოს დასაბეგრი მოგებიდან მხოლოდ გასული წლების (ოღონდ არა უმეტეს ბოლო 5 წლისა - ასსკ 192-ე მუხლის შესაბამისად) ის ზარალი, რომელიც დეკლარირებული აქვს მოგების გადასახადის წლიური დეკლარაციებით.

კითხვა: ვართ კერძო შპს. წარმოების ინტერესებიდან გამომდინარე, შევიძინეთ სხვა შპს-დან დანადგარი 28237.81 ლარის ღირებულებით. აღნიშნული თანხიდან 16000 ლარი გამოვიტანეთ ბანკიდან სესხი, რომლის დაფარვაც ხდება თანდათან 2 წლის ვადაში, ხოლო 11800 ლარი დამფუძნებლის პირადი თანხა შევიტანეთ ბანკში მიმწოდებლის ანგარიშზე – ეს თანხა არ შეადგენდა ჩვენი დაწესებულების შემოსავალს.

როგორ შეგვიძლია დავუბრუნოთ დამფუძნებელს 11800 ლარი და როგორ მოვახდინოთ აღნიშნული თანხის გატარება ბუღალტრულად?

პასუხი: დამფუძნებელს თანხას დაუბრუნებთ იმ პირობების შესაბამისად, რა პირობებითაც მოხდა მის მიერ თანხის შეტანა შპს-ში. შესაძლებელია სამი შემთხვევა: 1) პროცენტიანი სესხი; 2) უპროცენტო სესხი; 3) დამფუძნებლის დამატებითი შენატანი. ბოლო ორი შემთხვევა ერთმანეთის მსგავსია მხოლოდ გარეგნულად, სინამდვილეში კი მათ შორის მნიშვნელოვანი სხვაობაა, რადგან სესხი - ვალდებულებაა, ხოლო დამატებითი შენატანი - კაპიტალის მუხლია. შპს-ში პარტნიორთა დამატებითი შენატანების განხორციელება და მათი უკან დაბრუნება რეგულირდება "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის 46.7 და 47.3 მუხლებით, ამასთან, ისინი დამფუძნებელთა წილების პროპორციული უნდა იყოს.

ბუღალტრულ გატარებას პირველ ორ შემთხვევაში ექნება სახე:

დ-ტი 3110/"დანადგარის მიმწოდებელი" კ-ტი 3220 "მოკლევადიანი სესხი დამფუძნებლისაგან" 11800 ლარი,

ხოლო მესამე შემთხვევაში:

დ-ტი 3110/"დანადგარის მიმწოდებელი" კ-ტი 5160 "პარტნიორთა დამატებითი შენატანი შპს-ში" 11800 ლარი.

კითხვა: საგადასახადო კოდექსის 166-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, თუ არარეზიდენტი ფიზიკური პირი იღებს საქართველოში სავაჭრო ნიშნის რეალიზაციით შემოსავალს, იგი იბეგრება საშემოსავლო გადასახადით გამოქვითვების შემდეგ. ანუ, ამ მუხლის მიხედვით აღნიშნული ოპერაცია წარმოადგენს აქტივების რეალიზაციას, მაშინ როცა მე-18 მუხლის "კ" ნაწილით ეს წარმოადგენს მომსახურების გაწევას. გვაინტერესებს, აღნიშნული ოპერაცია არის საქონლის მიწოდება თუ მომსახურების გაწევა არარეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ?

პასუხი: ასსკ მე-18 მუხლის 1-"კ" პუნქტში აღნიშნულია, რომ მომსახურების გაწევას განეკუთვნება "პატენტების, მოწმობების, ლიცენზიების, სავაჭრო ნიშნების, მომსახურების ნიშნების, ინტელექტუალური საკუთრებისა და სხვა პირადი არაქონებრივი უფლების გამოყენებაზე უფლების გადაცემა", 166-ე მუხლის მე-5 ნაწილი კი მიუთითებს ამ აქტივების (რომლებიც აღნიშნულია ასსკ მე-12 მუხლის მე-13 ნაწილში) რეალიზაციით მიღებულ შემოსავლებზე. ჩვენი აზრით, ამ ორ მუხლს შორის არავითარი წინააღმდეგობა არ არსებობს, რადგან ერთია სავაჭრო ნიშნის (ან სხვა ზემოთნახსენები აქტივის) "გამოყენებაზე უფლების გადაცემა" და სხვა არის სავაჭრო ნიშნის (ან სხვა ზემოთნახსენები აქტივის) "საკუთრებაში გადაცემა" ანუ გაყიდვა. ამის საილუსტრაციოდ მოვიყვანთ ასეთ მაგალითს:

ვთქვათ, გამოჩენილმა ქართველმა მწერალმა თავისი ნაწარმოებების გამოქვეყნებაზე ყველა უფლება უანდერძა თავის ქალიშვილს, რომელიც მამის გარდაცვალების შემდეგ გათხოვდა სხვა ქვეყანაში და საქართველოს რეზიდენტს აღარ წარმოადგენს. ერთ-ერთ ქართულ გამომცემლობა "X"-ს სურს გამოსცეს გარდაცვლილი ქართველი მწერლის ნაწარმოებები, რის გამოც აწარმოებს მოლაპარაკებებს მის მემკვიდრესთან. შესაძლებელია ორი განსხვავებული შემთხვევა: 1) მემკვიდრე გარკვეული საზღაურის სანაცვლოდ აძლევს გამომცემლობა "X"-ს უფლება გამოსცეს მწერლის კონკრეტული ნაწარმოებები კონკრეტული ტირაჟით. ამ შემთხვევაში მემკვიდრეს შეუძლია მომავალში კვლავ გასცეს ამგვარი უფლებები როგორც ამავე, ასევე სხვა გამომცემლობებზეც; 2) მემკვიდრე გარკვეული საზღაურის სანაცვლოდ თანხმდება გადასცეს ყველა ქონებრივი უფლება გამომცემლობა "X"-ს. ასეთ შემთხვევაში მწერლის ნაწარმოებების შემდგომ გამოცემაზე მსურველმა პირებმა ამის უფლება უნდა აიღონ არა მწერლის მემკვიდრისაგან, არამედ  გამომცემლობა "X"-საგან, რომელმაც მემკვიდრისაგან მწერლის ნაწარმოებების გამოცემის უფლება შეისყიდა.

კითხვა: ბანკი მოემსახურა თავის კლიენტს და ამ მომსახურებისათვის არ ჩამოაჭრა მომსახურების საკომისიო.

უნდა ჩართოს თუ არა ბანკმა ეს უსასყიდლოდ მიწოდებული მომსახურება თავის დასაბეგრ შემოსავალში? ასევე უნდა ჩართოს თუ არა კლიენტმა ეს უფასოდ მიღებული მომსახურება თავის დასაბეგრ შემოსავალში, როგორც სარგებელი? და თუ ეს ესეა, მაშინ რამდენად ლოგიკურია, რომ ეს უსასყიდლო მომსახურება იბეგრება ორივე მხარისთვის, ანუ ორჯერ?

პასუხი: თუ ბანკს კლიენტთან გაფორმებული საბანკო მომსახურების ხელშეკრულებით ჰქონდა უფლება მომსახურების საკომისიოს ჩამოჭრისა და ეს არ გააკეთა, მაშინ მან უსასყიდლოდ გაწეული მომსახურების ღირებულებით უნდა გაზარდოს თავისი დასაბეგრი შემოსავალი.

რაც შეეხება კლიენტს, მან ამ თანხის ოდენობით ერთდროულად უნდა აღიაროს როგორც დასაბეგრი შემოსავალი (მისთვის უფასოდ გაწეული მომსახურებიდან მიღებული სარგებელი), ასევე საბანკო ხარჯი. ბუღალტრულ გატარებებს შეიძლება ჰქონდეთ შემდეგი სახე:

დ-ტი 7470 კ-ტი 3190/"ბანკი" "გადასახდელი საკომისიოს დარიცხვა";

დ-ტი 3190/"ბანკი" კ-ტი 8190 "არასაოპერაციო შემოსავალი (ნაპატიები ვალდებულება)".

კითხვა: შპს-ს შემოაქვს საბაჟოთი თევზი, ვახდენთ რეალიზაციას როგორც საცალო ვაჭრობით, ასევე ბითუმად, რასაც ვაფიქსირებთ სალაროში (სალარო აპარატით). ვარ დღგ-ის გადამხდელი. ვიცით, რომ ა/ფ უნდა გამოვწეროთ მოთხოვნის შემთხვევაში. რამდენად აუცილებელია ჩემთვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა, თუ მყიდველი არ ითხოვს მას? თუმცა ვიცით, რომ სასაქონლო ზედნადები აუცილებელია ტრანსპორტირების დროს.

პასუხი: შეკითხვაში არ არის აღნიშნული, მაგრამ სავარაუდოა, რომ გაყიდული საქონელი თქვენ კი არ მიგაქვთ მყიდველთან, არამედ მყიდველებს მიაქვთ თქვენი საწყობიდან. თუ ის შესყიდვის დროს ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა ითხოვს, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურას თან უნდა ერთვოდეს სასაქონლო ზედნადებიც, რომელიც ადასტურებს საქონლის გადაცემის ფაქტს. თუ მყიდველი არ ითხოვს არც ანგარიშ-ფაქტურის და არც სასაქონლო ზედნადების გამოწერას, მაშინ ეს თქვენი მხრიდან საცალო რეალიზაციის შემთხვევას წარმოადგენს, მყიდველზე გაცემული საქონლის რაოდენობის მიუხედავად. საცალო რეალიზაციის წესით საქონლის გაყიდვის შემთხვევაში კი სასაქონლო ზედნადების გამოწერა აუცილებელი არ არის.

კითხვა: შპს-ს ბალანსზე აქვს მსუბუქი მანქანა და ორი მსუბუქი მანქანა აქვს იჯარით აღებული. საჭიროა თუ არა ქალაქში მოძრაობის დროს ამ მანქანებს ჰქონდეთ საგზურის ფურცლები, იმ შემთხვევაში, როცა მე მაქვს დადებული ხელშეკრულება ბენზინგასამართ სადგურთან, რომელიც თვის ბოლოს მაწვდის ჩემი ფირმის მიერ დახარჯული საწვავის რაოდენობას და ღირებულებას და ანგარიშსწორება ხდება თვის ბოლოს? თუ საგზურის ფურცლის არსებობა საჭიროა შიდა კონტროლის მიზნით, მისი არარსებობის შემთხვევაში რა პრობლემა შეიძლება შეგვხვდეს?

პასუხი: ბენზინგასამართი სადგური, რომელთანაც თქვენ გაქვთ ხელშეკრულება დადებული, ვერანაირად ვერ დაადასტურებს ბენზინის ხარჯვას - მან მხოლოდ შეიძლება დაადასტუროს თქვენი მხრიდან ბენზინის შესყიდვის ფაქტი. შესყიდული ბენზინის გახარჯვის დასადასტურებლად კი სასურველია ავტოსაგზურის ფურცლების ქონა, რომელთა მიხედვით აღნუსხული ავტომანქანების განარბენების მიხედვით თქვენ არა მარტო შიდა კონტროლის მიზნებისათვის გააკონტროლებთ ბენზინის ხარჯვას, არამედ თავს დაიცავთ საგადასახადო რევიზიის დროს შესაძლო მოდავებისაგან, რომ ადგილი აქვს ბენზინის გადაჭარბებულ ხარჯვას (ანუ მის მოხმარებას არასაწარმოო მიზნებისათვის ან გარეშე პირებზე გადაცემას), რაც საზოგადოდ მართლაც შეიძლება ხდებოდეს ხანდახან. რაც უფრო მეტ საწვავს მოიხმარს ფირმა, მით უფრო აუცილებელი ხდება შესაბამისი ოდენობის ბენზინის გახარჯვის დამადასტურებელი საბუთების შექმნა.

კითხვა: ვაწარმოებთ საკვები პროდუქციის გამოშვებას და ექსპედიტორების მეშვოებით მაღაზიაზე გაცემას. გთხოვთ გაგვიმარტოთ, გვაქვს თუ არა უფლება ვადაგასული და უკან დაბრუნებული მზა პროდუქციის ხარჯებში გატარებისა და თუ გვაქვს, რა დოკუმენტები უნდა შეიქმნას და რა ბუღალტრული გატარებები მიეცეს? შეიცვლება თუ არა საგადასახადოში ჩაბარებული დღგ-ის დეკლარაცია?

პასუხი: საქონლის დაზიანების ან მისი ვარგისიანობის ვადის გასვლის გამო გამოწვეული ზარალი ასახავს რა საწარმოდან ეკონომიკური სარგებლის გასვლას, თავისი ბუნებით არ განსხვავდება სხვა ხარჯებისაგან. საზოგადოდ, თუ საქონელი დაზიანდა ან გაუვიდა სარეალიზაციო ვადა, ის უნდა ჩამოფასდეს მის ნეტო-სარეალიზაციო ღირებულებამდე, რომელიც შეიძლება კონკრეტულ შემთხვევაში (მაგალითად, გაფუჭებული პროდუქტების შემთხვევაში) ნულის ტოლიც იყოს. ასსკ 208-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, "სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების აღრიცხვისას გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს დეფექტური ან მოძველებული და მოდიდან გამოსული საქონელი, რომლის რეალიზაციაც შეუძლებელია მის წარმოებაზე გაწეულ ხარჯებზე ან შეძენის ფასზე მეტ ფასად, შეაფასოს ამ საქონლის შესაძლო სარეალიზაციო ფასით". ბუღალტრულ გატარებას ექნება სახე:

დ-ტი 73ხხ "დაზიანებული ან ვადაგასული საქონლის გაუფასურების ხარჯები" კ-ტი 1610 "საქონელი" ან 1640 "მზა პროდუქცია".

რაც შეეხება დღგ-ს, რომელიც შეეხება იმ დაზიანებულ ან ვადაგასული საქონელს, რომელიც ჩამოფასდა ნულამდე და განადგურდა, ამ საკითხზე არსებობს აზრთა სხვადასხვაობა როგორც სპეციალისტთა, ასევე საგადასახადო ინსპექტორებს შორის. ერთნი თვლიან, რომ უნდა მოხდეს ჩამოწერილი საქონლის დღგ-ით დაბეგვრა საბაზრო ფასებით, მეორენი კი თვლიან, რომ არც დღგ-ით დაბეგვრა და არც ჩათვლილი დღგ-ის კორექტირება არ უნდა მოხდეს.

ჩვენ ვემხრობით შუალედურ პოზიციას, რომ თუ ნულამდე ჩამოფასებული დაზიანებული ან ვადაგასული საქონელი განადგურდა, მაშინ უნდა მოხდეს ამ საქონლის შეძენაზე ან წარმოებაზე ადრე გადახდილი და ჩათვლილი დღგ-ის აღდგენა, რაც აისახება საქონლის განადგურების თვეში დღგ-ის ყოველთვიური დეკლარაციის III განაყოფის მე-13 სტრიქონში.

კითხვა: ავტომობილის სარგებლის თანხა განიხილება როგორც ხელფასთან გათანაბრებულად (მუხლი 174, პუნქტი 2-"ა"), ამიტომ ორგანიზაცია ბეგრავს სოციალური და საშემოსავლო გადასახადით. შეგვიძლია თუ არა დარიცხული სოციალური და საშემოსავლო გადასახადი გამოვქვითოთ ერთობლივი შემოსავლიდან? უნდა დაექვითოთ თუ არა საშემოსავლო გადასახადი თანამშრომლებს, როცა სარგებლის თანხა რეალურად გაცემული თანხა არ არის? აღნიშნული ავტომობილის სარგებლის თანხა განიხილება თუ არა მიწოდებად?

პასუხი: თანამშრომლისთვის ავტომანქანის თხოვება, გარდა იმისა, რომ წარმოშობს ხელფასთან გათანაბრებულ სარგებელს, ამავდროულად წარმოადგენს უსასყიდლოდ გაწეულ მომსახურებასაც, ამიტომ დღგ-ის გადამხდელი საწარმოს შემთხვევაში ის დამატებით იბეგრება დღგ-ითაც. ამ შემთხვევაში, სარგებლის თანხა აიღება დღგ-ის ჩათვლით თანხიდან.

დარიცხულ სარგებელზე გადახდილი საშემოსავლო გადასახადის გამოქვითვა ერთობლივი შემოსავლიდან დაუშვებელია, რადგან ასსკ 190-ე მუხლის "ა" პუნქტში პირდაპირ არის აღნიშნული, რომ საშემოსავლო გადასახადი არ გამოიქვითება (ეს ბუნებრივია, რადგან საშემოსავლო გადასახადი წარმოადგენს არა დასარიცხ გადასახადს, არამედ დასაკავებელ გადასახადს). რაც შეეხება დარიცხულ სარგებელზე გადახდილ სოციალურ გადასახადს, მისი გამოქვითვა ერთობლივი შემოსავლიდან მხოლოდ იმ შემთხვევაშია დასაშვები, თუ დაქირავებულისათვის ასეთი სარგებლის აღმოჩენის ვალდებულება აღნიშნული იქნება მას და დამქირავებელს შორის გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებაში.

კითხვა: მეწარმე ფიზიკურმა პირმა თავის საკუთრებაში არსებული ძირითადი საშუალების (მაგიდა, რომლის საბაზრო ფასია 2000 ლარი) გამოყენება დაიწყო სამეწარმეო საქმიანობისათვის, რომელსაც აქამდე იყენებდა თავისი მოხმარებისათვის ანუ არაეკონომიკური საქმიანობისათვის. როგორ უნდა აღრიცხოს მეწარმე ფიზიკურმა პირმა აღნიშნული ოპერაცია ფინანსური და საგადასახადო მიზნებისათვის?

პასუხი: ფინანსური აღრიცხვის მიზნებისათვის, ინდმეწარმემ შეიძლება აჩვენოს მაგიდა ძირითად საშუალებებში როგორც თავისი შენატანი სამეწარმეო საქმიანობაში, მაგრამ საგადასახადო თვალსაზრისით, ის ამ მაგიდის ღირებულების ცვეთას ვერ გამოქვითავს. მას შეუძლია გამოქვითოს ერთობლივი შემოსავლიდან მხოლოდ იმ ძირითადი საშუალებების ცვეთა (ან მთლიანად ამ ძირითადი საშუალებების ღირებულება, თუ იყენებს ასსკ 183-ე მუხლის მე-13 ნაწილს), რომლებიც შეძენილია ან შექმნილია სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში ანუ ინდსაწარმოს მიერ ინდმეწარმის დარეგისტრირების თარიღიდან შემდგომ პერიოდში.

კითხვა: უცხოური ორგანიზაციის წარმომადგენლობა საქართველოში ფინანსდება სათაო ოფისიდან (ოფისის ხარჯების დასაფარად). ბუღალტრულად როგორ უნდა აისახოს ამ თანხების ჩარიცხვა და რა გავლენას მოახდენს ეს თანხები მოგება-ზარალზე?

პასუხი: უცხოური ორგანიზაციის ფილიალის (წარმომადგენლობის) მიერ სათაო ოფისიდან მიღებული დაფინანსება ბუღალტრულად უნდა გატარდეს შემდეგნაირად:

დ-ტი 1220 კ-ტი 5490.

ეს თანხები არანაირ ზეგავლენას არ მოახდენს ფილიალის (წარმომადგენლობის), როგორც უცხოური ორგანიზაციის საქართველოში არსებული მუდმივი დაწესებულების მოგება-ზარალზე, რადგან ის ამ ორგანიზაციის საკუთარი სახსრებია და არ წარმოადგენს სესხს ან გარეშე პირისაგან მიღებულ დაფინანსებას.

კითხვა: რესტორანი ყიდულობს პროდუქტებს ბაზარში გლეხებისაგან, რომლებიც არ არიან რეგისტრირებულნი საგადასახადოში და შესაბამისად არ გააჩნიათ სალარო აპარატი. უნდა დაიბეგროს თუ არა მიღებული პროდუქტი საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით?

პასუხი: პირს, რომელიც შეისყიდის სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებს ფიზიკური პირებისაგან, არ ევალება საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების გადახდა პროდუქტების ღირებულებიდან. საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების მოვალეობა ეკისრებათ ამ პროდუქტის გამყიდველ ფიზიკურ პირებს, თუმცა სავარაუდოა, რომ ისინი ისარგებლებენ ასსკ 168-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის "მ" პუნქტითა და 270-ე მუხლის "ვ" პუნქტით განსაზღვრული შეღავათებით, რომელთა მიხედვით 2007 წლის 1 იანვრამდე საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით არ იბეგრება "სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაში დასაქმებული ფიზიკური პირის მიერ საქართველოში წარმოებული სოფლის მეურნეობის პროდუქციის სამრეწველო გადამუშავებამდე (სასაქონლო კოდის შეცვლამდე) პირველადი მიწოდებით მიღებული შემოსავალი, თუ კალენდარული წლის განმავლობაში ამ ფიზიკური პირის მიერ ამ მიწოდებით მიღებული შემოსავალი არ აღემატება 100 000 ლარს".

კითხვა: როგორ ხდება ფირმების ლიკვიდაცია? საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით "იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შესახებ სალიკვიდაციო კომისია ან გადასახადის გადამხდელი დაუყოვნებლივ წერილობით აცნობებს საგადასახადო ორგანოს", მაგრამ ეს უნდა მოხდეს სასამართლოს მიერ ლიკვიდაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ თუ მანამდე? ამავე მუხლის თანახმად, "იურიდიული პირის ლიკვიდაციის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებიდან 15 დღის ვადაში სალიკვიდაციო კომისია ვალდებულია წარუდგინოს დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოს". მაგრამ რომელი მდგომარეობით უნდა მოხდეს ამ დეკლარაციის წარდგენა? სასამართლოს მიერ დადგენილების მიღების რიცხვის მდგომარეობით? ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული პროცედურების წარმოება სასამართლოს დადგენილებამდე ხდება თუ შემდგომ (ვთქვათ, აქტივების განაწილება და ა.შ.)?

პასუხი: იურიდიული პირის ლიკვიდაციის თაობაზე გადაწყვეტილება შეიძლება მიიღონ მისმა დამფუძნებლებმა ან სასამართლომ. შეტყობინება ამის შესახებ საგადასახადო ორგანომ უნდა მიიღოს, ცხადია, იურიდიული პირის ლიკვიდაციამდე ანუ გადაწყვეტილების მიღებისთანავე (ლიკვიდაციის შემდეგ რაღა შეტყობინებაა საჭირო?), ხოლო გადაწყვეტილების მიღებიდან 15 დღის ვადაში იურიდიული პირის სალიკვიდაციო კომისია საგადასახადო ორგანოს წარუდგენს მოგების გადასახადის დეკლარაციას, რომელიც უნდა შედგეს გადაწყვეტილების მიღების დღიდან დაწყებული აღნიშნულ 15-დღიან პერიოდში არსებული რომელიმე დღის მდგომარეობით. ამის შემდეგ იურიდიული პირის საბოლოო ლიკვიდაციამდე ხდება სალიკვიდაციო პროცედურები (მაგალითად, ვალდებულებების გასტუმრება, მოთხოვნების ამოღება, აქტივების განაწილება) და ა.შ., რაც საკმაოდ დიდხანს შეიძლება გაგრძელდეს. ამ პროცესის დასრულების შემდეგ ითვლება, რომ იურიდიულმა პირმა შეწყვიტა ეკონომიკური საქმიანობა, რის გამოც, ასსკ 217-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ის "საგადასახადო ორგანოს 30 დღის ვადაში წარუდგენს დეკლარაციას ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოქვითვების შესახებ".

კითხვა: შპს ტელეკომპანია ატარებს საბავშვო ინტელექტუალურ შოუს. გამარჯვებულ მოსწავლესა და მასწავლებელს სტიპენდიით აჯილდოებს გამგეობა, რომელიც აღნიშნულ თანხას რიცხავს ტელეკომპანიის ანგარიშზე, ჩვენგან კი იგი ადრესატამდე მიდის ბანკის საშუალებით. გთხოვთ, განგვიმარტოთ, რა გადასახადები გვეკუთვნის ბიუჯეტში გადასახდელად?

პასუხი: იქიდან გამომდინარე, რომ შოუში გამარჯვებულ მოსწავლესა და მასწავლებელს აჯილდოებს გამგეობა და არა ტელეკომპანია, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ სტიპენდია გაიცემა გამგეობის სახელით (შესაბამისად, ის სახელმწიფო სტიპენდიაა!) და არა - ტელეკომპანიის სახელით, ტელეკომპანია მხოლოდ აგენტის როლს ასრულებს. ასეთ შემთხვევაში ტელეკომპანიის დასაბეგრ მოგებაზე ეს ოპერაციები გავლენას ვერ მოახდენს, ვინაიდან, ცხადია, გამგეობისგან მიღებული დაფინანსება და გაცემული სტიპენდიები ერთმანეთის ტოლია. გაცემული სტიპენდიები, ასსკ XXXIX თავის დებულებების გათვალისწინებით, სოციალური გადასახადით არ იბეგრება, რადგან გამარჯვებული მოსწავლე და მასწავლებელი არც გამგეობის დაქირავებული თანამშრომლები არიან და არც მისთვის რაიმე მომსახურება არ გაუწევიათ. გაცემული სტიპენდიებიდან ტელეკომპანიას არც საშემოსავლო გადასახადის დაკავება არ მოუწევს, რადგან ასსკ 218-ე მუხლის 1-"ვ" პუნქტის თანახმად, ასეთი ვალდებულება ეკისრება პირს, "რომელიც პირს უხდის სტიპენდიას, გარდა სახელმწიფო სტიპენდიისა".

კითხვა: გთხოვთ განგვიმარტოთ, რამდენად სწორია დასაქმებულის განთავისუფლების შემთხვევაში საშვებულებო დღეების კომპენსაციის გამოსათვლელი ჩვენს მიერ გამოყენებული ფორმულა, რომელიც შეიძლება ორ ნაწილად დაიყოს:

ა) კომპენსაციის თანხის გაანგარიშება -

C=S/D1*K1 (+ S/D2*K2 - იმ შემთხვევაში, თუ გამოუყენებელი საშვებულებო დღეთა რაოდენობა გადადის განთავისუფლების მომდევნო თვეში);

C - გამოუყენებელი შვებულების დღეთა კომპენსაციის თანხა;
S - განთავისუფლების თვის წინა 3 თვის საშუალო ანაზღაურება;
D1 - სამუშაო დღეთა რაოდენობა განთავისუფლების თვეში;
D2 - სამუშაო დღეთა რაოდენობა განთავისუფლების მომდევნო თვეში (თუ ასეთი არსებობს);
K1 - გამოუყენებელი შვებულების დღეთა რაოდენობა განთავისუფლების თვეში;
K2 - გამოუყენებელი შვებულების დღეთა რაოდენობა განთავისუფლების მომდევნო თვეში (თუ ასეთი არსებობს).

ბ) გამოუყენებელი შვებულების დღეთა რაოდენობის გაანგარიშება -


K = K1+K2 = 24*Y/365;


K - გამოუყენებელი შვებულების დღეების რაოდენობა (სამუშაო დღეებში);

24 - შვებულების დღეების რაოდენობა წლის განმავლობაში (სამუშაო დღეებში);
Y - გამოუყენებელი საშვებულებო პერიოდი (კალენდარულ დღეებში);
365 - წელიწადის დღეთა რაოდენობა.

ამასთან ერთად, გთხოვთ განმარტებას, თუ როგორ ხდება გამოუყენებელ საშვებულებო პერიოდზე საკომპენსაციო დღეების დათვლა (Y-ის გაანგარიშება). ვგულისხმობთ, რომ თანამშრომელი იმ პერიოდში იმყოფებოდა ანაზღაურებად შვებულებაში, საავადმყოფო ფურცელზე.


პასუხი: გაცნობებთ, რომ თქვენს მიერ წარმოდგენილი მეთოდიკა როგორც "ა", ასევე "ბ" შემთხვევებში სავსებით სწორია.

რაც შეეხება იმ შემთხვევას, როდესაც თანამშრომელი ანაზღაურებად შვებულებაში ყოფნისას იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე: საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 25 აგვისტოს # 232/ნ ბრძანებით დამტკიცებული "დროებითი შრომისუნარიანობის გამო დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის" მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, "ამ შემთხვევაში შვებულების დღეები გადაიწევს საავადმყოფო ფურცელში მითითებული დღეების რაოდენობით". ამიტომ თუ ასეთი გადაწევა მოხდა, მაშინ ეს დღეები დააკლდება Y-ს.

კითხვა: 1) აქვს თუ არა სალაროს მოლარეს უფლება ბანკიდან სამივლინებო ხარჯებისათვის გამოტანილი აშშ დოლარი (ან სხვა ვალუტა) აიღოს შემოსავალში სპეციალურად მისთვის გახსნილ სალაროს წიგნში გატარებით? ანუ, დასაშვებია თუ არა საწარმოში ერთსა და იმავე დროს არსებობდეს რამდენიმე სალაროს წიგნი - ლარის, აშშ დოლარის და ა.შ. მოძრაობის აღრიცხვისთვის?

2) ცნობილია, რომ საქართველოში გადახდის ერთადერთ საშუალებად ითვლება ქართული ლარი. ითვლება თუ არა მივლინებაში წამსვლელთათვის საავანსო თანხის გაცემა გადახდად და, მაშასადამე, მოქმედი კანონის დარღვევად?

პასუხი: 1) საწარმომ უნდა აწარმოოს იმდენი სალაროს წიგნი, რამდენიც განმხოლოებული სალარო აქვს. ამიტომ საკმარისია თქვენ შემოიღოთ ნაღდი ვალუტის აღრიცხვისათვის ცალკე სალარო (მაგალითად, მიუჩინოთ მას ადგილი სხვა უჯრაში, ანდა მასზე მატერიალურ პასუხისმგებელ პირად დანიშნოთ სხვა მუშაკი), რომ არა თუ დასაშვებია, არამედ აუცილებელიც კი იქნება ცალ-ცალკე სალაროს წიგნების წარმოება ლარში და უცხოურ ვალუტაში ნაღდი ფულის მოძარობის აღსარიცხავად.

2) საზღვარგარეთ მივლინებაში წამსვლელთათვის ავანსის გაცემა უცხოურ ვალუტაში არ ითვლება მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევად. საქართველოს ტერიტორიაზე ერთადერთ საგადამხდელო საშუალებად ლარის გამოცხადება ნიშნავს იმას, რომ საქართველოს ტერიტორიაზე არ შეიძლება მოხდეს ანგარიშსწორება უცხოურ ვალუტაში ორ სხვადასხვა პირს შორის, საკუთარი თანამშრომლისთვის სამივლინებო თანხის გაცემა კი არ ნიშნავს სხვა პირთან ანგარიშსწორებას, რადგან გაცემული თანხა კვლავ საწარმოს საკუთრებაა (იმიტომაც ჰქვია ამ შემთხვევაში თანამშრომელს "ანგარიშ-ვალდებული" პირი). შინაარსობრივად ეს იგივეა, რაც საწარმოს კუთვნილი ვალუტის ფიზიკური გადაადგილება შენახვის ერთი ადგილიდან მეორეზე.

კითხვა: არარეზიდენტმა იურიდიულმა პირმა, რომელსაც არ გააჩნია საქართველოში მუდმივი დაწესებულება საქართველოში, მიყიდა რეზიდენტ იურიდიულ პირს თამასუქი. აღნიშნული ოპერაცია წარმოადგენს ფინანსურ ოპერაციას და შესაბამისად რეზიდენტმა უნდა დაუკავოს გადასახადი საგადასახადო კოდექსის 197-ე მუხლის თანახმად? თუ ეს ოპერაცია არის არარეზიდენტისათვის საქართველოში ქონების რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი 170-ე მუხლის მე-5 და მე-6 ნაწილების მიხედვით?

პასუხი: ასსკ 170-ე მუხლის მე-4 ნაწილში აღნიშნულია, რომ "უცხოური საწარმოს ერთობლივი შემოსავალი, რომელიც დაკავშირებული არ არის მის მუდმივ დაწესებულებასთან, გადასახადით იბეგრება ამ კოდექსის 197-ე მუხლის შესაბამისად გადახდის წყაროსთან გამოქვითვების გარეშე, გარდა ამ მუხლის მე-5 და მე-6 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა". ამ მუხლის მე-5 და მე-6 ნაწილებით გათვალისწინებულ შემთხვევებს მიეკუთვნება "სხვა ქონების რეალიზაციით მიღებული ნამეტი", მათ შორის, თამასუქი, როგორც ფასიანი ქაღალდი "თამასუქის შესახებ" საქართველოს კანონში მოცემული განმარტების თანახმად, აგრეთვე ქონებაა, რადგან ასსკ მე-12 მუხლის 31-ე ნაწილით მოცემული განმარტების თანახმად, ქონება არის "ყველა ნივთი და არამატერიალური სიკეთე, რომლის შეუზღუდავად ფლობა, განკარგვა და რომლებით სარგებლობა შეუძლიათ პირებს". აღნიშნულ შემთხვევებში ის არარეზიდენტი იურიდიული პირები, რომლებიც საქართველოში ქონების რეალიზაციით იღებენ შემოსავალს, რომელიც არ არის დაკავშირებული საქართველოში არსებულ მუდმივ დაწესებულებასთან, იბეგრებიან არა გადახდის წყაროსთან გამოქვითვების გარეშე, არამედ იბეგრებიან მოგების გადასახადით კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული ამ "ერთობლივი შემოსავლიდან, რომელიც მცირდება ამ პერიოდისათვის ასეთი შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული გამოქვითვების თანხებით". ისინი ვალდებულნი არიან წარუდგინონ საგადასახადო ორგანოს მოგების გადასახადის წლიური საგადასახადო დეკლარაცია ასსკ 217-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის "დ" პუნქტის თანახმად.

კითხვა: საფრანგეთის საელჩო უხდის ხელფასს საქართველოს მოქალაქეებს. აქვს თუ არა საელჩოს ვალდებულება სოციალური გადასახადის გადახდისა აღნიშნულ ხელფასზე? ასევე გვაინტერესებს ანალოგიური საკითხი, როდესაც საელჩო უნაზღაურებს მომსახურებას საქართველოს მოქალაქეს, რომელსაც არ აქვს გადამხდელის მოწმობა.

პასუხი: დიპლომატიური სტატუსის მქონე ორგანიზაციების მიერ საქართველოს მოქალაქეებზე გადახდილი ანაზღაურების (როგორც დაქირავებით მუშაობის, ასევე მომსახურების გაწევის საზღაურის) საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის წესები განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის 2005 წ. 11 მარტის #44 დადგენილებით დამტკიცებული წესით. რაც შეეხება სოციალური გადასახადით დაბეგვრის წესებს, ისინი რეგულირდება ან საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული და ძალაში შესული შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებებით, ან, მათი არარსებობის შემთხვევაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით. საფრანგეთსა და საქართველოს შორის არსებული საერთაშორისო ხელშეკრულება (საფრანგეთსა და საბჭოთა კავშირს შორის არსებული ხელშეკრულების სამართალმემკვიდრეობის შესახებ) საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული არ არის. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის "დ" პუნქტის თანახმად კი სოციალური გადასახადისაგან გათავისუფლებულია დიპლომატიურ და საკონსულო დაწესებულებებში დაქირავებით მომუშავე მხოლოდ "იმ პირთა შემოსავალი, რომლებიც არ არიან საქართველოს მოქალაქენი". ამგვარად, საფრანგეთის საელჩოს მიერ საქართველოს მოქალაქეებზე გადახდილი ანაზღაურება (როგორც დაქირავებით მუშაობის, ასევე მომსახურების გაწევის საზღაურის) დაიბეგრება სოციალური გადასახადით, თუ რაიმე საწინააღმდეგო არ არის აღნიშნული რომელიმე საერთაშორისო კონვენციაში, რომელსაც საქართველო შეუერთდა და რომელიც რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის მიერ.

კითხვა: 1996 წლიდან 1999 წლამდე ვიყავი ინდივიდუალური აუდიტორი. 1999 წელს გაუვიდა ვადა აუდიტორის სერტიფიკატს და ლიცენზიას. მივმართე საგადასახადო ინსპექციას განცხადებით, რომ სერტიფიკატისა და ლიცენზიის ვადის გასვლის გამო ვწყვეტდი მუშაობას.

საჭირო არის თუ არა 2004-2005 წლების მოგების ცარიელი საგადასახადო დეკლარაციების ჩაბარება?

პასუხი: 2004-2005 წლების მოგების ცარიელი საგადასახადო დეკლარაციების ჩაბარება აუცილებელი არ არის. ამ საკითხზე იმსჯელა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სათათბირო საბჭომ და დაადგინა, რომ "საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 95-ე მუხლში დამატების შეტანამდე (საქართველოს 2006 წლის 25 მაისის კანონი) არსებულ პერიოდზე გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად უნდა იწვევდეს პირის დაჯარიმებას, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა გამოიკვეთება ამ დეკლარაციის (დაგვიანებით წარდგენილი/წარსადგენი) საფუძველზე ბიუჯეტში დამატებით გადასახდელი თანხა". აღნიშნულის თაობაზე ეცნობათ საგადასახადო ინსპექციებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 03.08.2006 წ. #3-09/5283 წერილით (გამოქვეყნებულია "ააფი"-ს 2006 წლის #10(82)-ში).

რაც შეეხება 2006 წლის 25 მაისის კანონით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 95-ე მუხლში შეტანილი ცვლილებებს, მის შემდგომ საგადასახადო პერიოდებზე წლიური საშემოსავლო, მოგების და ქონების საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა აუცილებელია.

კითხვა: ვარ ინდმეწარმე, მყავს დაქირავებული მუშახელი და ვაბარებ წლიურ დეკლარაციას. ეკონომიკური საქმიანობისათვის რა წიგნები და რა ჟურნალები უნდა გამოვიყენოთ?

პასუხი: თუ თქვენ არ წარმოადგენთ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს ან/და ბუღალტრულ აღრიცხვაში არ იყენებთ დარიცხვის მეთოდს, სურვილის შემთხვევაში შეგიძლიათ ისარგებლოთ შემოსავლებისა და ხარჯების გამარტივებული აღრიცხვის წიგნით, რომელიც შემოღებულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2004 წ. 31 დეკემბრის # 899 ბრძანებით დამტკიცებული "შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული წესის" (გამოქვეყნებულია "ააფი"-ს 2005 წლის # 1(61)-ში) თანახმად, ამ წესით დადგენილი პირობებით. სხვა შემთხვევაში უნდა აწარმოოთ ბუღალტრული აღრიცხვის ჟურნალ-ორდერული ფორმები.

დამატებით გაცნობებთ, რომ კომპიუტერული ფორმით, კერძოდ კი საბუღალტრო პროგრამა "ინფო ბუღალტერის" გამოყენებით ბუღალტერიის წარმოების შემთხვევაში თქვენ გათავისუფლდებით ყველანაირი წიგნების და ჟურნალების (გარდა სალაროს წიგნისა) წარმოებისაგან, რადგან ისინი (მათ შორის, მთავარი წიგნი, ბრუნვითი უწყისი და მატერიალური ანგარიში) ავტომატურად იქნებიან შევსებულნი "ინფო ბუღალტერის" პროგრამაში შეყვანილი საბუღალტრო ინფორმაციის საფუძველზე.

კითხვა: ორგანიზაციას აღებული აქვს უპროცენტო სესხი ფიზიკური პირისაგან, რაც წარმოშობს სარგებელს. აღნიშნული სარგებელი და სარგებლიდან დასაბეგრი შემოსავალი როგორ აისახება მოგების გადასახადის წლიურ დეკლარაციაში ბუღალტრული გატარებებით (საერთოდ, ეს ოპერაცია როგორ გატარდება ბუღალტრულად)?

პასუხი: ფიზიკური პირისაგან უპროცენტო სესხის მიღების შემთხვევაში წარმოშობილი სარგებელი აისახება მოგების წლიური საგადასახადო დეკლარაციის #2 დანართის მე-19 სტრიქონში. ბუღალტრული გატარება საერთოდ არ ტარდება, რადგან სარგებელი წმინდა საგადასახადო კატეგორიაა, რომელიც ბუღალტრულ აღრიცხვაში ცალკე არ აისახება, ის ახდენს გავლენას მხოლოდ მოგების გადასახადის სიდიდეზე.

კითხვა: ჩვენმა ორგანიზაციამ (შპს "X") შეიძინა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც ააშენა საცხოვრებელი სახლი შემდგომი რეალიზაციისათვის. როგორც მოგეხსენებათ, რეალიზაციის მომენტში მყიდველის საკუთრებაში გადადის ბინის მესაკუთრეთა საერთო სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთის შესაბამისი წილი. ამასთანავე, საგადასახადო კოდექსის თანახმად, მიწის რეალიზაცია არ იბეგრება დღგ-ით. შესაბამისად, ვფიქრობთ, რომ ჩვენს კონკრეტულ შემთხვევაშიც მიწის წილი, რომელიც ბინასთან ერთად გადაეცემა მყიდველს საკუთრებაში, არ უნდა დაიბეგროს დღგ-ის გადასახადით.
გთხოვთ, დაგვიდასტუროთ ჩვენ მიერ ზემოაღნიშნული მოსაზრების სისწორე ან, წინააღმდეგ შემთხვევაში, განგვიმარტოთ როგორ მოვიქცეთ, რათა ორგანიზაციამ სწორად მოახდინოს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება დღგ-ის გადასახადში.

პასუხი: პრინციპიალურად, ჩვენ ვიზიარებთ თქვენს მოსაზრებას - გაყიდული ბინის ღირებულება მოიცავს როგორც საკუთრივ ბინის ანუ შენობის ნაწილის ღირებულებას, ასევე მისი წილხვედრი მიწის ფართობის ღირებულებასაც. მიწის გაყიდვა არ წარმოადგენს საქონლის/მომსახურების მიწოდებას ასსკ მე-17 და მე-20 მუხლებში მოყვანილი განმარტების თანახმად, ამიტომ ის დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციას არ წარმოადგენს.

ნათქვამიდან გამომდინარე, ბინის გაყიდვისას უნდა გაიმიჯნოს, მისი გასაყიდი ფასიდან რა ნაწილი მოდის ბინის როგორც შენობის ნაწილის ფასზე და რა ნაწილი - წილხვედრი მიწის ფასზე. ასეთი გამიჯვნის მოსახდენად საჭიროა გაყიდვის წინ აუდიტორმა შეაფასოს, თუ რამდენია კონკრეტული მიწის ნაკვეთის 1 კვ. მეტრი საბაზრო ღირებულება, რაც საშუალებას მოგცემთ ბინის გაყიდვის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისას გამოყოფილად ასახოთ მასში ბინის როგორც შენობის ნაწილისა და შესაბამისი მიწის ღირებულებები. უძრავი ქონების გაყიდვის ხელშეკრულებაში მათი გამიჯვნა აუცილებელია!. ეს საშუალებას მოგცემთ, დღგ-ით არ დაბეგროთ ბინის წილხვედრი მიწის ღირებულება. თუ ბინის გაყიდვის დროს ხელშეკრულებაში წილხვედრი მიწის ღირებულების გამოყოფას რაიმე მიზეზის გამო ვერ შესძლებთ, მაშინ დღგ-ით დაიბეგრება ბინის მთლიანი ღირებულება.

კითხვა: საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ... ინსტიტუტი 2006 წლის მაისიდან გარდაიქმნა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად "*** ინსტიტუტი".

1985 წლამდე შეძენილი ზოგიერთი ძირითადი საშუალებების ღირებულებამ, სხვადასხვა გადაფასებების საფუძველზე, შეადგინა თანხა 100 ლარამდე. მიუხედავად ამისა, ისინი აღიარებულ იქნა ძირითად საშუალებებად.

2005 წლის ძირითადი საშუალებების ღირებულება განისაზღვრა 150 ლარის ზევით. ამის გამო, შეგვიძლია თუ არა, სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზაციის სამმართველოსთან შეთანხმების გარეშე, ჩამოვწეროთ ბალანსიდან 25 და მეტი წლის განმავლობაში ექსპლუატაციაში მყოფი, მორალურად მოძველებული და შემდგომში გამოსაყენებლად უვარგისი ხელსაწყოები, რომელთა ღირებულება 150 ლარზე ნაკლებია?


პასუხი: სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ძირითადი საშუალებების ბალანსიდან ჩამოწერა (მათ შორის, ვადაზე ადრე) უნდა განხორციელდეს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2004 წლის 19 ნოემბრის # 1-1/209 ბრძანებით დამტკიცებული "სახელმწიფოს 50%-ზე მეტი წილობრივი მონაწილეობით არსებული საწარმოების ბალანსზე რიცხული ძირითადი საშუალებების განკარგვისა და გადაცემის წესის შესახებ დებულების" მე-2 მუხლის თანახმად. სსიპ "საწარმოთა მართვის სააგენტოსთან" შეთანხმება აუცილებელია იმისდა მიუხედავად, თუ რა ფასით იყო თავის დროზე ბალანსზე აყვანილი ესა თუ ის ძირითადი საშუალება.

კითხვა: შპს X-მა სადისტრიბუციო კომპანიას გადასცა დისტრიბუციის ექსკლუზიური უფლება თავის საქონელზე, რისთვისაც მიიღო გარკვეული თანხა. წარმოადგენს თუ არა აღნიშნული თანხა მომსახურების ანაზღაურებას და ექვემდებარება თუ არა იგი დღგ-ით დაბეგვრას?

პასუხი: ასსკ მე-18 მუხლის თანახმად, "მომსახურებად ითვლება საქმიანობა, რომელიც არ არის საქონლის მიწოდება", მათ შორის, ამ მუხლის 1-ლი ნაწილის "კ" ნაწილის თანახმად, "პატენტების, მოწმობების, ლიცენზიების, ინტელექტუალური საკუთრებისა და სხვა პირადი არაქონებრივი უფლების გამოყენებაზე უფლების გადაცემა" წარმოადგენს მომსახურებას. მოცემული შემთხვევაც მომსახურებას მიეკუთვნება, მისი საზღაური კი დაიბეგრება დღგ-ით.

კითხვა: გასული წლის ივნისის თვეში საწარმოში ჩატარებული არასწორი საგადასახადო გაანგარიშებების შედეგად ბიუჯეტში ნაცვლად 4429 ლარისა შეტანილია 3690 ლარი დღგ და შესაბამისადაა წარდგენილი დეკლარაციაც. გთხოვთ განგვიმარტოთ, შეიძლება თუ არა ამჟამად შესწორებული დეკლარაციის წარდგენა ან როგორ შეიძლება ბიუჯეტთან ურთიერთობის გასწორება და რა საგადასახადო სანქციები წარმოეშობა საწარმოს ამ შემთხვევაში.

გაცნობებთ, რომ დეკლარაციის წარდგენის მომენტისთვის საწარმოს, როგორც გადასახადის გადამხდელს, სააღრიცხვო ბარათზე ჰქონდა ზედმეტობა დღგ-ში 2260 ლარი ნარჩენი გადასახადების გარეშე და ამჟამადაც აქვს აღნიშნულ ბარათზე ზედმეტობა დღგ-ში 1342 ლარი, მოგების გადასახადში - 370 ლარი, ასევე ნარჩენი გადასახადების არსებობის გარეშე. ერთი ცნობაც, საწარმომ გასული წელი ზარალით დაამთავრა და მან 6300 ლარი შეადგინა.

პასუხი: შესწორებული დეკლარაციის წარდგენა, თუ შესაბამისი პერიოდის საგადასახადო შემოწმება ჯერ ჩატარებული არ არის, არათუ შეიძლება, არამედ აუცილებელიც კია. ეს გამომდინარეობს ასსკ 97-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიდან, სადაც აღნიშნულია: "თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი თავის მიერ წარდგენილ საგადასახადო დეკლარაციაში აღმოაჩენს შეცდომებს, რომლებიც იწვევს საგადასახადო ვალდებულების ცვლილებას (შემცირებას ან გაზრდას), იგი ვალდებულია საგადასახადო დეკლარაციაში შეიტანოს ცვლილება ან/და დამატება".

რაც შეეხება შესაძლო დაჯარიმებას, ეს შიში უსაფუძვლოა, რადგან ასსკ 132-ე მუხლის მე-5 ნაწილში განმარტებულია, რომ "გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს, რომელმაც საგადასახადო ორგანოს წარუდგინა შესწორებული საგადასახადო დეკლარაცია ან გაანგარიშება გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შესახებ შეტყობინების მიღებამდე, შესწორებული, არასწორად ნაჩვენები ინფორმაციისათვის არ დაეკისრება ამ მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა". თუ შესწორებული (დაზუსტებული) საგადასახადო დეკლარაციით ხდება საგადასახადო ვალდებულების გაზრდა, მაშინ გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს დაეკისრება მხოლოდ საურავი ნამეტი თანხიდან დღეში 0,07%-ის ოდენობით.

კითხვა: შესრულებულ სამუშაოზე ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა მოხდა დაგვიანებით. ასეთი დარღვევის შემთხვევაში რა საჯარიმო სანქციით შეიძლება დაჯარიმდეს ანგარიშ-ფაქტურის გამომწერი ორგანიზაცია? მოხდა ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერის ვადის დარღვევა და არა გადასახადების დამალვა.

პასუხი: ასსკ 248-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დღგ-ის გადამხდელი ვალდებულია გამოწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა "საქონლის/მომსახურების მიმღების მოთხოვნისას, დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების არა უგვიანეს მეორე დღისა". მიუხედავად ამისა, ვინაიდან დღგ-ის საანგარიშო პერიოდად ითვლება კალენდარული თვე, ამიტომ თუ დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერა დაგვიანებით, ოღონდ იმავე კალენდარულ თვეში, საგადასახადო ვალდებულების შემცირება არ ხდება და ახალი საქართველოს საგადასახადო კოდექსი (ძველი საგადასახადო კოდექსისაგან განსხვავებით!) ამ სახის დარღვევაზე ფინანსურ სანქციას არ ითვალისწინებს.